Identyfikacja predyspozycji i talentów sportowych wśród młodych piłkarzy (U13, U15) na podstawie interdyscyplinarnej oceny adaptacji fizjologicznej, genetycznej
i motorycznej
Projekt nr NdRS/SP/0158/2025/01 finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu „Nauka dla Rozwoju Społeczeństwa”.
Termin realizacji 2026-2028;
Kwota dofinansowania 1 463 975,00 PLN
Zespół badawczy:
Kierownik projektu: prof. dr hab. Anna Mika
- dr Lidia Stanisz- Guzik
- dr Justyna Kuśmierczyk
- dr Małgorzata Kowal
- dr Mariola Woronkowicz
- dr Leszek Gargula
- mgr Aleksandra Adamik
Prezentowany projekt „Identyfikacja predyspozycji i talentów sportowych wśród młodych piłkarzy U13-U15 na podstawie interdyscyplinarnej oceny adaptacji fizjologicznej, genetycznej i motorycznej” jest pierwszym w Polsce przedsięwzięciem, które w sposób kompleksowy łączy fizjologię wysiłku, genetykę, biochemię i diagnostykę motoryczną, dla stworzenia praktycznego modelu wspierania rozwoju młodych sportowców.
Celem projektu nie tylko lepsze rozpoznawanie talentów piłkarskich, ale przede wszystkim podniesienie jakości i bezpieczeństwa procesu treningowego dzieci i młodzieży, co ma kluczowe znaczenie dla rozwoju kultury fizycznej i zdrowia społeczeństwa. Badaniami objętych zostanie około 120 zawodników w wieku 10-15 lat, trenujących w dwóch wiodących akademiach piłkarskich województwa małopolskiego: TS Wisła Kraków i KS Młoda Wieczysta. Zawodnicy zostaną podzieleni na cztery grupy (U13 i U15 w obu klubach), a pomiary będą prowadzone czterokrotnie na przestrzeni dwóch lat, co pozwoli uchwycić proces adaptacji organizmu do wysiłku w trakcie pełnych cykli treningowych i startowych.
Zakres analiz obejmie zarówno klasyczne testy motoryczne, jak i nowoczesne pomiary fizjologiczne przy użyciu aparatury PNOE i Polar, ocenę mocy kończyn dolnych na platformach pomiarowych czy analizę biomechaniczną kończyny postawnej podczas uderzenia piłki. Równolegle przeprowadzona zostanie szeroka diagnostyka biochemiczna i hematologiczna, obejmująca m.in. poziom hemoglobiny, hematokrytu, ferrytyny, enzymów mięśniowych (CK, LDH), markerów zapalnych (CRP, OB), hormonów stresu i regeneracji (kortyzol, adrenalina, noradrenalina, GH) oraz witaminy D3. Elementem przełomowym projektu będzie analiza polimorfizmów genetycznych ACTN3, VEGF, MCT1, COL5A1, HFE i ADRA2A, które w badaniach międzynarodowych uznano za kluczowe dla predyspozycji szybkościowych, wytrzymałościowych i odporności na urazy. Uzupełnieniem będzie ocena wieku kostnego metodą RTG umożliwiająca trafniejsze prognozowanie wzrostu i potencjalnej pozycji boiskowej zawodnika.
Po raz pierwszy stworzony zostanie zintegrowany model oceny predyspozycji, który łączy dane fizjologiczne, genetyczne i motoryczne w jeden spójny system diagnostyczny. To podejście pozwoli trenerom, lekarzom, fizjologom i rodzicom uzyskać obiektywną wiedzę o możliwościach i ograniczeniach młodego organizmu. Dzięki temu możliwe będzie indywidualne dopasowanie obciążeń treningowych, wcześniejsze wykrycie ryzyka przeciążeń i urazów oraz świadome kształtowanie ścieżki rozwoju sportowego. Znaczenie społeczne projektu jest podwójne. Po pierwsze, dostarcza on przełomowych narzędzi dla klubów, akademii i rodziców, które pozwolą rozwijać talenty sportowe w sposób bezpieczny, zdrowy i efektywny. Po drugie, wspiera rozwój kultury fizycznej w Polsce, promując aktywność ruchową dzieci i młodzieży w oparciu o rzetelną wiedzę naukową. W dłuższej perspektywie projekt może przyczynić się do ograniczenia urazów narządu ruchu, poprawy stanu zdrowia młodego pokolenia, a także do podniesienia poziomu sportowego polskiej piłki nożnej na arenie międzynarodowej.
Projekt jest przykładem, jak interdyscyplinarna nauka może służyć społeczeństwu: przenosząc wiedzę z laboratoriów na boisko, tworzy bezpośrednie wsparcie dla trenerów i rodziców, a jednocześnie rozwija nowoczesne podejście do wychowania fizycznego i zdrowia publicznego. Jego realizacja będzie miała wymiar nie tylko naukowy, ale przede wszystkim praktyczny i prozdrowotny, co wpisuje się w misję programu „Nauka dla Społeczeństwa”.
