Projekty NCN oraz MEiN
Projekt naukowy SKN/SP/569101/2023 finansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, kwota dofinansowania 49 500,00 zł, termin realizacji 2023-2024 , kierownik dr Aleksandra Filip-Stachnik w ramach programu Studenckie Koła Naukowe Tworzą Innowacje
„Wpływ stosowania kąpieli w saunie na sen, nastrój i poziom stresu”
Sen jest coraz częściej uznawany za kluczowy element warunkujący zdrowie zarówno psychiczne, jak i fizyczne. Prawidłowy, zdrowy sen charakteryzuje się m.in. odpowiednią długością, dobrą jakością czy prawidłowym okresem występowania (Buysse 2014; Chaput i Shiau 2019). Co ciekawe, niewystarczająca ilość snu stała się istotnym problemem zdrowia publicznego w wielu krajach; podaje się, że nawet od 10 do 30% dorosłych cierpi na bezsenność i inne zaburzenia związane ze snem (Liu i wsp. 2016; Chaput i wsp. 2017). Badania przeprowadzone na przestrzeni ostatnich lat wykazują, iż jego nieprawidłowa ilość i jakość przyczyniają się do stopniowego pogorszenia zdrowia, a w konsekwencji zwiększenia ryzyka wystąpienia poważnych chorób obejmujących układ krążenia, otyłość, cukrzycę typu II, nowotwory czy depresję (Dew i wsp. 2003 , Kripke i wsp. 2002 , Mallon i wsp. 2002 , Vgontzzas i wsp. 2013). Zaburzenia snu mogą także determinować nastrój, samopoczucie oraz poziom stresu i/lub zmęczenia (Triantafillou i wsp. 2019; Hu i wsp. 2020). Dodatkowo, literatura wskazuje, iż niewystarczająca ilość i nieodpowiednia jakość snu może nie tylko niekorzystnie wpływać na zdrowie, ale również prowadzić do pogorszonej sprawności psychomotorycznej, zmniejszonej wydajności i błędów popełnianych w pracy czy zwiększonego ryzyka wypadków samochodowych (Institute of Medicine; Committee on Sleep Medicine and Research 2006). Większość światowych organizacji zajmujących się snem rekomenduje 7–9 godzin snu dziennie dla dorosłych (w wieku 18–64 lat) i 7–8 godzin dla osób starszych (w wieku ≥ 65 lat) (Hirshkowitz i wsp. 2015). Mimo to, aktualne doniesienia wyraźnie wskazują, że nawet jeden na trzech dorosłych nie śpi wystarczająco długo (Chattu i wsp. 2018). Biorąc pod uwagę dużą liczbę dowodów łączących czas i jakość snu z szeregiem konsekwencji zdrowotnych o charakterze długo i krótkoterminowym, poszukiwanie łatwo dostępnych metod wspierających sen stanowi istotne wyzwanie dla zdrowia publicznego (Chaput i wsp 2019).
Projekt naukowy SKN/SP/570683/2023 finansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, kwota dofinansowania 69 700,00 zł, termin realizacji 2023-2024 , kierownik dr hab. Michał Spieszny, prof. AWF w ramach programu Studenckie Koła Naukowe Tworzą Innowacje
„Ocena wpływu ograniczenia snu na sprawność fizyczną, poziom wskaźników uszkodzeń mięśniowych i stanu zapalnego oraz poziom mózgowego czynnika neurotroficznego (BDNF) u piłkarek nożnych”
Sen odgrywa kluczową rolę dla harmonijnego funkcjonowania człowieka. Zaburzenia w jego obszarze mogą powodować negatywne zmiany w sferze emocjonalnej, poznawczej oraz fizycznej (Hirshkowitz i wsp. 2015). Podczas snu organizm ludzki ma możliwość optymalnej regeneracji, która jest niezbędna dla późniejszego funkcjonowania (Vyazovskiy i Delogu, 2014). Ograniczenie bądź utrata snu są ściśle związane ze zaburzeniami funkcji poznawczych, zmianami w obszarze emocji i nastroju, upośledzeniem regulacji hormonalnej (Troynikov i wsp. 2018) oraz nieprawidłową regulacja produkcji cytokin i związaną z tym upośledzoną regeneracja mięśni szkieletowych (Dáttilo i wsp. 2020).
Szczególnie w przypadku sportowców i osób aktywnych fizycznie, sen powinien być traktowany jako najwyższy priorytet równie ważny, jak odpowiedni trening i zoptymalizowana dieta (Vitale i wsp. 2019). Jak pokazują badania naukowe, sportowcy nie poświęcają wystarczającej ilości czasu na sen oraz często zgłaszają niską jakość snu (Fullagar, 2014). Co więcej, literatura wskazuje, że sportowcy bardzo często narażeni są na zaburzenia snu (Walsh i wsp. 2021), między innymi z powodu częstych wyjazdów (Vitale i wsp. 2019), nadmiernego stresu (Leger i wsp. 2005; Vitale i wsp. 2019), nieodpowiedniej higieny snu (Leger i wsp. 2005), przedłużających się treningów (Walsh i wsp. 2021), nadużywaniem stymulantów (Ramos-Campo i wsp., 2019) czy bólu wywołanego urazami (Mulligan i wsp., 2015).
Projekt naukowy SKN/SP/602573/2024 finansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, kwota dofinansowania 28 770,00 zł, termin realizacji 2024-2025 , kierownik dr hab. Michał Spieszny, prof. AWF w ramach programu Studenckie Koła Naukowe Tworzą Innowacje
„Tylko" czy "aż" 3 godziny? Wpływ ograniczenia snu na funkcje kognitywne, sprawność fizyczną, poziom stresu, nastrój i motywację u kobiet aktywnych fizycznie”
Sen jest istotnym elementem zdrowia człowieka, niezbędnym do optymalnego funkcjonowania zarówno psychicznego, jak i fizycznego. Mimo to literatura wskazuje, że ilość snu wśród globalnej populacji jest niewystarczająca (Baranwal et al., 2023). Jednym z głównych powodów niewystarczającego snu jest wysoki poziom stresu, wynikający zarówno z obowiązków w pracy, jak i domowych (McEwen, 2006). Badania wskazują, że to właśnie kobiety narażone są częściej na te oba stresory niż mężczyźni i w związku z tym śpią mniej niż 7 godzin dziennie (Nowakowski i wsp. 2013). Dodatkowo, podejmowana aktywność fizyczna w przypadku zbyt małej ilości snu także może być odbierana jako dodatkowy stresor. W konsekwencji, może to prowadzić do negatywnych skutków, zarówno w perspektywie długo, jak i krótkofalowej.
Warto podkreślić, że niewystarczająca ilość i jakość snu może negatywnie wpłynąć na poziom motywacji, odczuwania bólu czy ciężkości wysiłku co w dłuższej perspektywie może prowadzić do wypalenia lub negatywnych stanów emocjonalnych. Co więcej, literatura wskazuje na istotną rolę optymalnego snu w kontekście wyborów żywieniowych (Dashti et al., 2015; Simpson et al., 2017). Zaburzenia w tym obszarze mogą doprowadzić do niskiej dostępności energii lub zespołu względnego niedoboru energii u kobiet czy nawet zaburzeń odżywiania (Allison et al., 2016). Zbyt krótki sen może również doprowadzić do obniżenia zdolności kognitywnych. Jak pokazuje literatura śmiertelności w wypadkach komunikacyjnych spowodowanych utratą snu są porównywalne ze śmiertelnością spowodowaną jazdą pod wpływem alkoholu (Williamson i Feyer, 2000). Co więcej, zaburzenia neurokognitywne wynikające z utraty snu zmniejszają produktywność pracowników i zwiększają prawdopodobieństwo błędów i wypadków w miejscu pracy (Lahti i in., 2011, Philip i Akerstedt, 2006). Warto podkreślić, że brak wystarczającej ilości snu może obniżyć sprawność psychomotoryczną (Watson, 2017) oraz zaburzyć zdolności koordynacyjne (Vitale et al., 2019).
Należy podkreślić, że płeć może determinować jakość i ilość snu. Warto dodać, że może być ona zależna od gospodarki hormonalnej i fazy cyklu menstruacyjnego (Hrozanova i wsp. 2021). Wśród kobiet pogorszenie jakości i ilości snu może bowiem występować na początku i na końcu cyklu menstruacyjnego. Może być to spowodowane bólem oraz napięciem związanym z menstruacją, oraz faktem, że receptory estrogenowe i progesteronowe znajdują się w obszarach mózgu regulujących sen (Hrozanova i wsp. 2021). Co ciekawe, mimo rosnącego zainteresowania tematem snu istnieje niewiele doniesień na temat wpływu ograniczenia snu w grupie kobiet aktywnych fizycznie (Walsh i wsp. 2021). Wydaje się, że ocena zarówno zdolności kognitywnych, jak i sprawności fizycznej po ograniczeniu snu jest niezbędna do oceny możliwości kobiet w pracy, jak i w trakcie codziennego funkcjonowania np. w trakcie prowadzenia pojazdów, opieki nad dzieckiem czy podejmowanej aktywności fizycznej. Dodatkowo, analiza poziomu kortyzolu w połączeniu z wysiłkiem może być pomocna przy ocenie stresu indukowanego zarówno brakiem snu, jak wysiłkiem koginitywnym i fizycznym. Pozwoli to odwzorować realne warunki z jakimi zmagają się kobiety w kontekście wyzwań zawodowych, jak i związanych z życiem codziennym.
Mając na uwadze fakt, iż w aktualnej literaturze brakuje badań dotyczących ograniczenia snu u kobiet, celem niniejszego badania będzie wieloaspektowa analiza wpływu trzygodzinnego ograniczenia snu w grupie kobiet. Pierwszorzędowym celem badania będzie ocena sprawności poznawczej i fizycznej oraz poziomu stresu. Dodatkowo przeanalizowany zostanie poziom nastroju oraz gotowości do podjęcia wysiłku, a także percepcja bólu. Badanie uzyskało zgodę Komisji Bioetycznej przy okręgowej Izbie Lekarskiej w Krakowie.
Sen odgrywa kluczową rolę dla harmonijnego funkcjonowania człowieka lecz mimo rosnącej świadomości społeczeństwa, temat ten jest wciąż zbyt mało poruszany i marginalizowany. Jak wynika z literatury potrzeby związane ze snem nie są dostatecznie zaspakajane. Za jeden z głównych powodów tego zjawiska jest uznawany stres i co za tym idzie zbyt wysoki poziom kortyzolu. Konsekwencje związane z ograniczeniem snu w grupie trenujących mężczyzn są znane w literaturze, jednak wciąż brakuje danych dotyczących snu u trenujących kobiet. Warto pamiętać, że kobiety różnią się od mężczyzn zarówno w sferze fizycznej jak i psychicznej. Z racji poruszanego tematu projekt będzie miał wartość nie tylko dla atletek ale również dla wszystkich aktywnych fizycznie kobiet.
Strona 3 z 5
